Brzydka historia tabletki antykoncepcyjnej

Nie ma najmniejszej wątpliwości, że spopularyzowanie tabletki antykoncepcyjnej zrewolucjonizowało życie kobiet. Trudno uwierzyć, że tabletki są dostępne na rynku niewiele ponad 50 lat. Smutno powiedzieć, że nieświadomymi pionierkami tej seksualno-społecznej rewolucji były Portorykańskie kobiety z– tak zwanej– niższej klasy. To właśnie na nich testowano doustną antykoncepcję. enovid-birth-control-pills-became-everett

W początkach lat 50. Gregory Pincus, amerykański biolog i jeden z ówczesnych liderów badań nad hormonami poznał Margaret Sanger, amerykańską feministkę i aktywistkę na rzecz świadomej kontroli narodzin. Sanger pomogła Pincusowi w sfinansowaniu badań nad antykoncepcją, skontaktowała go między innymi z Katherine McCormick– sufrażystką i filantropką, która wsparła projekt pokaźną sumą. Pincus nie był jednak lekarzem i nie mógł przeprowadzać testów na ludziach. Rozpoczął więc współpracę z ginekologiem Johnem Rockiem, ekspertem w leczeniu niepłodności.  Naukowcy zauważyli, że dzięki temu samemu kierunkowi badań– regulacji hormonów– mogą uzyskać zupełnie różne cele. W roku 1955 zsyntezowany został pierwszy środek antykoncepcyjny– nadano mu nazwę Enovid.  Pincusowi i jego współpracownikom brakowało tylko jednego– klinicznych testów na kobietach. Nie mogli ich jednak przeprowadzić w Stanach Zjednoczonych ze względu na przepisy prawne oraz uwarunkowania społeczno-religijne.

Obywatele drugiej kategorii
Badania nad tabletką przeniesiono do Portoryko, terytorium pozostającego pod zwierzchnictwem USA. W tamtym okresie wyspa– z pięcioma narodzinami przypadającymi na jedną śmierć– była jednym z najgęściej zaludnionych miejsc na świecie i rządziło nią ubóstwo. Co ważniejsze, Portoryko nie posiadało żadnego przepisu regulującego antykoncepcję, miało za to duży zasób biednych i niewyedukowanych kobiet. Pośród Amerykanów panowało również przekonanie o tym, jakoby Portorykanie byli brudnymi i leniwymi ignorantami– obywatelami drugiej kategorii (w 1917 roku zyskali oni amerykańskie obywatelstwo). Dążono do tego, aby uregulować przyrost naturalny na wyspie poprzez sterylizację. Później zdecydowano, że można tu również eksperymentować z antykoncepcją i uznać cały proces za formę pomocy przeludnionemu Portoryko.

Kobiety doświadczalne
Pierwsze testy miały miejsce w kwietniu 1956 na Rio Piedras, dzielnicy stołecznego San Juan.  Zapoczątkowało to okres 9-letnich badań na setkach Portorykańskich kobiet, nieświadomych pionierek seksualnej rewolucji.  Wiedziały jedynie, że ta magiczna tabletka pozwoli im uniknąć niechcianej ciąży. Przekonywano, że to dla ich dobra. Nikt nie powiedział im jednak, że biorą udział w klinicznym doświadczeniu dla pierwszej na świecie tabletki antykoncepcyjnej, która zawierała trzykrotnie więcej hormonów niż jej dzisiejsza wersja. W pierwszych fazach eksperymentu dwie, pozornie zdrowe, kobiety uczestniczące w eksperymencie zmarły. W żadnym z przypadków nie zdecydowano się na autopsję, by ustalić przyczyny śmierci. U co piątej kobiety stwierdzono skutki uboczne, takie jak nudności, bóle i zawroty głowy, podwyższone ciśnienie, zakrzepy czy depresje. Wiele kobiet zrezygnowało wtedy z zażywania „magicznych” tabletek. Testy zaczęto przeprowadzać w wielu innych miejscach Portoryko. Pincus i jego współpracownicy starali się bagatelizować dane o niepożądanych efektach i uznali tabletki za całkowicie bezpieczne.

W 1957 tabletki Enovid weszły na amerykański rynek, jako remedium na dolegliwości menstruacyjne przepisywane przez lekarza. Szybko jednak upowszechniła się wiedza o tym, że skutkiem ubocznym stosowania Enovidu jest antykoncepcja. Trzy lata później, w 1960 roku, Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration) zatwierdziła pierwszą doustną antykoncepcję. Aż do roku 64. Portoryko wciąż było miejscem, w którym testowano różnego rodzaju tabletki antykoncepcyjne, głównie dlatego, że kobiety w Stanach skarżyły się na skutki uboczne. Szyderczy komentarz nawiązujący do tego okresu mówi, że Portoryko przeżyło istotny spadek zainteresowania  USA swoimi trzema sztandarowymi towarami- cukrem, kawą i kobiecymi jajnikami.

Dopiero w późniejszych latach pojawiły się oskarżenia o oszustwa, kolonializm i wyzysk kobiet z niższych klas społecznych. To wciąż bolesny rozdział w historii Portoryko. Niektórzy komentatorzy porównali te eksperymenty do słynnego Badania Tuskegee. W Polsce, pierwsza tabletka antykoncepcyjna pojawiła się w 1966 roku. Dziś 8/10 kobiet zażywa tabletki w którymś momencie swojego życia.

Reklamy